ผู้เขียน: natthawanploy

แมวหลายตัวดูปกติดี วิ่งเล่น กินอาหารได้

แต่ความจริง “หัวใจ” อาจเริ่มมีปัญหาแล้วโดยที่เราไม่รู้

ความยากของโรคหัวใจในแมว คือ

อาการภายนอกกับความผิดปกติภายใน มักไม่สัมพันธ์กัน

กว่าจะแสดงอาการชัดเจน บางครั้งโรคอาจเข้าสู่ระยะอันตรายแล้ว

ตรวจอย่างไรถึงจะรู้?

การฟังเสียงหัวใจอย่างเดียวอาจไม่พอ สัตวแพทย์อาจพิจารณาเพิ่มเติม เช่น

• ตรวจร่างกาย + X-ray

• อัลตราซาวด์หัวใจ (Echo)

• ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG)

• CT scan ในบางกรณีที่ซับซ้อน

เพื่อตรวจดูโครงสร้าง การบีบตัว และจังหวะการเต้นของหัวใจอย่างละเอียด

โรคหัวใจในแมว แบ่งหลัก ๆ ได้ 2 กลุ่ม

โรคที่เป็นมาแต่กำเนิด (Congenital)

เกิดจากโครงสร้างหัวใจผิดปกติตั้งแต่พัฒนาการในครรภ์

เช่น ผนังกั้นหัวใจรั่ว (Septal defects)

โรคที่เกิดภายหลัง (Acquired)

พบบ่อยที่สุดคือ

โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัว (HCM)

ซึ่งเป็นโรคหัวใจที่พบมากที่สุดในแมว และต้องติดตามใกล้ชิด

สิ่งสำคัญคือ “แมวไม่ค่อยบอกว่าเหนื่อย”

บางตัวไม่มีเสียงฟู่ ไม่มีอาการใด ๆ แต่ตรวจเจอหัวใจหนาผิดปกติจากการทำ Echo

ถ้าแมวมีอาการเหล่านี้ ควรรีบพบสัตวแพทย์ทันที

• หายใจเร็ว/หอบ

• ซึมลงเฉียบพลัน

• ขาหลังอ่อนแรงกะทันหัน

• หมดสติ

หัวใจ…เป็นเรื่องที่รอไม่ได้ ตรวจเร็ว รู้เร็ว วางแผนดูแลได้ทัน

เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

น้องอั่งเปามาด้วยอาการคันหู ตรวจในช่องหูพบขี้หูสีดำคล้ายกากกาแฟ ส่องกล้องจุลทรรศน์เจอตัวการชัดเจน — “ไรในหู (Ear mite)”

ไรในหูเป็นปรสิตขนาดเล็ก อาศัยอยู่ในช่องหู ติดต่อได้ง่ายมากผ่านการสัมผัสใกล้ชิด โดยเฉพาะลูกแมวหรือแมวที่อยู่รวมกันหลายตัว

อาการที่พบบ่อย

• คันหูมาก เกาบ่อย

• สะบัดหัว

• มีขี้หูสีดำเข้ม

• บางรายอาจอักเสบรุนแรงจนเกิดแผลในช่องหู

วงจรชีวิตประมาณ 3 สัปดาห์ ดังนั้นการรักษาต้อง “ครบระยะ” เพื่อกำจัดทั้งตัวเต็มวัยและไข่

แนวทางการรักษา

• ทำความสะอาดหูอย่างถูกวิธี

• ใช้ยาหยอดกำจัดปรสิตตามคำแนะนำสัตวแพทย์

• ในบ้านที่มีหลายตัว ควรรักษาพร้อมกัน

• ป้องกันซ้ำด้วยยาป้องกันปรสิตรายเดือน

แม้จะดูเป็นโรคเล็กๆ แต่ถ้าปล่อยไว้นาน อาจลุกลามเป็นหูอักเสบเรื้อรังได้ ใครเห็นน้องเกาหูบ่อย อย่าคิดว่าเป็นเรื่องปกติ พามาตรวจเร็ว รักษาง่าย หายไวกว่าเยอะ

วินิจฉัย: น.สพ.ธีรยุทธ ปัญญาตุ้ย (หมอท็อป)

เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

น้องมาด้วยอาเจียนต่อเนื่องหลายวัน กินยาแล้วไม่ดีขึ้นอัลตราซาวนด์พบว่าลำไส้หนาผิดปกติ ต่อมน้ำเหลืองโต และมีช่วงหนึ่งเหมือนลำไส้กลืนกัน (intussusception) จึงตัดสินใจผ่าตัดสำรวจช่องท้อง

แต่พอเปิดเข้าไป… ลำไส้ที่กลืนกัน คลายตัวเองแล้ว ซึ่งภาวะแบบนี้สามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะในแมวที่ลำไส้อักเสบเรื้อรัง ทำให้การบีบตัวของลำไส้ผิดจังหวะชั่วคราว

ส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ ร่วมกับค่าผลเลือดสรุปว่า

• ลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD)

• ตับอ่อนอักเสบ

• มีการตอบสนองของตับและต่อมน้ำเหลือง

ทั้งหมดนี้เรียกรวมว่า Feline triaditis ซึ่งพบได้ในแมว เพราะทางเดินน้ำดีและตับอ่อนเชื่อมกับลำไส้ใกล้กันมาก ทำให้อักเสบพ่วงกันได้

แผนการรักษา

เริ่มจากการปรับอาหารก่อน

ใช้อาหารสูตรโปรตีนใหม่หรือโปรตีนย่อยง่ายแบบเคร่งครัด 6–8 สัปดาห์ ห้ามมีอย่างอื่นปน หลายเคสดีขึ้นได้โดยไม่ต้องใช้ยากดภูมิ

ให้ยาประคับประคอง

ลดอาเจียน ดูแลทางเดินอาหารตามความจำเป็ร

ถ้าไม่ตอบสนองต่ออาหาร

ค่อยพิจารณา ยากดภูมิ (เช่น prednisolone) เพื่อลดการอักเสบของลำไส้

เคสนี้คาดว่า “ลำไส้อักเสบเรื้อรัง” เป็นสาเหตุหลัก

ส่วนลำไส้กลืนกันน่าจะเกิดจากการบีบตัวที่ผิดปกติ และคลายตัวเองได้ทันก่อนเกิดการอุดตันถาวร โรคนี้ต้องใช้เวลาและความสม่ำเสมอในการรักษา แต่ถ้าควบคุมได้ น้องสามารถใช้ชีวิตปกติได้

ผ่าตัด: สพ.ญ.ณัฐฐ์ธวรรณ โสภิพันธ์ (หมอพลอย)

วินิจฉัย/เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

ก่อนผ่าตัด น้องดำมาที่รพส.ด้วยอาการ

• ขาหลังอ่อนแรง

• เจ็บเมื่อจับบริเวณเชิงกราน

• ผนังช่องท้องฉีกขาด ทำให้อวัยวะภายในเคลื่อนออกจากตำแหน่งปกติ

แนวทางการรักษา

ผ่าตัดจัดกระดูกด้วย Trans-iliac pin placement ร่วมกับ lag screw fixation

ซ่อมแซมผนังช่องท้อง (Abdominal hernia repair)

การบาดเจ็บลักษณะนี้ หากปล่อยไว้อาจส่งผลต่อระบบประสาท การขับถ่าย และคุณภาพชีวิตระยะยาว

หลังผ่าตัด วางแผนทำกายภาพบำบัดเป็นลำดับ ควบคุมความเจ็บปวดอย่างใกล้ชิด ติดตามภาพรังสีประเมินการยึดติดของกระดูก

อุบัติเหตุอาจเกิดขึ้นได้เสมอ แต่การวินิจฉัยที่แม่นยำและการผ่าตัดที่เหมาะสม ช่วยให้เขากลับมายืนได้อีกครั้ง

ผ่าตัด: สพ.ญ.ณัฐฐ์ธวรรณ โสภิพันธ์ (หมอพลอย)

เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

น้องมาด้วยอาเจียนต่อเนื่องหลายวัน กินยาแล้วไม่ดีขึ้นอัลตราซาวนด์พบว่าลำไส้หนาผิดปกติ ต่อมน้ำเหลืองโต และมีช่วงหนึ่งเหมือนลำไส้กลืนกัน (intussusception) จึงตัดสินใจผ่าตัดสำรวจช่องท้อง

แต่พอเปิดเข้าไป… ลำไส้ที่กลืนกัน คลายตัวเองแล้ว ซึ่งภาวะแบบนี้สามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะในแมวที่ลำไส้อักเสบเรื้อรัง ทำให้การบีบตัวของลำไส้ผิดจังหวะชั่วคราว

ส่งชิ้นเนื้อไปตรวจ ร่วมกับค่าผลเลือดสรุปว่า

• ลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD)

• ตับอ่อนอักเสบ

• มีการตอบสนองของตับและต่อมน้ำเหลือง

ทั้งหมดนี้เรียกรวมว่า Feline triaditis ซึ่งพบได้ในแมว เพราะทางเดินน้ำดีและตับอ่อนเชื่อมกับลำไส้ใกล้กันมาก ทำให้อักเสบพ่วงกันได้

แผนการรักษา

เริ่มจากการปรับอาหารก่อน

ใช้อาหารสูตรโปรตีนใหม่หรือโปรตีนย่อยง่ายแบบเคร่งครัด 6–8 สัปดาห์ ห้ามมีอย่างอื่นปน หลายเคสดีขึ้นได้โดยไม่ต้องใช้ยากดภูมิ

ให้ยาประคับประคอง

ลดอาเจียน ดูแลทางเดินอาหารตามความจำเป็ร

ถ้าไม่ตอบสนองต่ออาหาร

ค่อยพิจารณา ยากดภูมิ (เช่น prednisolone) เพื่อลดการอักเสบของลำไส้

เคสนี้คาดว่า “ลำไส้อักเสบเรื้อรัง” เป็นสาเหตุหลัก

ส่วนลำไส้กลืนกันน่าจะเกิดจากการบีบตัวที่ผิดปกติ และคลายตัวเองได้ทันก่อนเกิดการอุดตันถาวร โรคนี้ต้องใช้เวลาและความสม่ำเสมอในการรักษา แต่ถ้าควบคุมได้ น้องสามารถใช้ชีวิตปกติได้

ผ่าตัด: สพ.ญ.ณัฐฐ์ธวรรณ โสภิพันธ์ (หมอพลอย)

วินิจฉัย/เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

น้องบังเอิญ หายใจลำบาก ตรวจพบก้อนและน้ำในช่องอก

อาการที่พบ

• หายใจเร็ว หายใจลำบาก

• ทรวงอกขยายไม่ดี ฟังปอดเสียงเบา

• X-ray พบ opacity ทั้งช่องอก

• เจาะน้ำออกได้ 150 mL (ถือว่าปริมาณมากในแมว)

เคสแบบนี้ “ถือว่าเป็นภาวะฉุกเฉิน” ต้องรีบระบายของเหลวเพื่อให้ปอดขยายก่อน แล้วค่อยหาสาเหตุไม่ใช่โรค แต่เป็นผลจากโรคอื่น

ความเป็นไปได้หลัก ๆ คือ

มะเร็ง (Neoplasia) — พบบ่อยในแมวโต

โดยเฉพาะ Mediastinal lymphoma มีก้อนหน้าช่องอก กดปอด ทำให้เกิดน้ำ มักตอบสนองต่อเคมีบำบัดถ้าวินิจฉัยเร็ว

FIP (wet form) พบบ่อยในแมวอายุน้อย

Pyothorax (หนองในช่องอก) มักมีไข้ ซึม

Chylothorax เกิดจากท่อน้ำเหลืองรั่ว หรือถูกก้อนกดทับ

โรคหัวใจ หัวใจโต ความดันในปอดสูง ทำให้ของเหลวรั่วออกมา

โปรตีนในเลือดต่ำ ทำให้เกิดน้ำใสสะสม

สรุป

สิ่งที่ต้องทำคือ

ระบายน้ำช่วยชีวิตก่อน

ตรวจวิเคราะห์น้ำ

หาสาเหตุและรักษาที่ต้นเหตุ

วินิจฉัย/เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

น้องช็อคโก้มีอาการใบหูบวมพองข้างเดียว จับแล้วเจ็บ ใบหูหนา แข็ง และย่นผิดรูป คลำแล้วรู้สึกเหมือนมีน้ำอยู่ข้างใน อุ่นกว่าปกติ คุณหมอตรวจพบว่าเป็น Aural hematoma หรือภาวะเลือดคั่งในใบหู

สาเหตุเกิดจากอะไร?

ภาวะนี้ไม่ได้เป็นโรคต้นเหตุโดยตรง แต่เกิดจาก

• การสั่นศีรษะแรง ๆ

• การเกา/สะบัดหูบ่อย

• การกระแทก

ซึ่งมักมีสาเหตุพื้นฐานมาจาก

หูอักเสบ

ภูมิแพ้ผิวหนัง

การติดเชื้อยีสต์หรือแบคทีเรีย

ไรหู

เมื่อมีการสั่นหรือกระแทกแรง ๆ เส้นเลือดเล็ก ๆ ในใบหูจะแตก ทำให้เลือดคั่งอยู่ระหว่างชั้นผิวหนังกับกระดูกอ่อน จึงทำให้หูบวมพองแบบนี้

การรักษา

เคสนี้จำเป็นต้องวางยาสลบเพื่อผ่าตัดระบายเลือด และเย็บซ่อมใบหู (Surgical drainage and repair) เพื่อป้องกันการกลับมาคั่งซ้ำและลดความเสี่ยงหูย่นถาวร

สำคัญมาก

ถึงแม้ผ่าตัดเรียบร้อยแล้ว หาก “สาเหตุหลัก” เช่น ภูมิแพ้หรือหูอักเสบ ยังไม่ได้รับการควบคุม ก็มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้อีก ทั้งข้างเดิมหรืออีกข้างหนึ่ง

ดังนั้นหลังผ่าตัด การดูแลหูและควบคุมโรคต้นเหตุจึงสำคัญมาก ๆ ตอนนี้น้องช็อคโก้พักฟื้นเรียบร้อย ใส่คอลล่าร์กันเกา และนัดติดตามอาการต่อเนื่อง

วินิจฉัย/ผ่าตัด: น.สพ.ธนา ศรีสองเมือง (หมอโน๊ต)

เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

เคสนี้เจ้าของสังเกตว่า น้องแมว “หรี่ตา ตาแดง อยู่ ๆ ก็เป็น”

พอตรวจตาพบว่า…

มีกระจกตาขุ่นฟ้า (corneal edema) บริเวณกึ่งกลางตา

มีเส้นเลือดงอกเข้ากระจกตา (corneal neovascularization)

หยอดสี fluorescein ติดสีเขียวชัดเจน แสดงถึงการสูญเสียชั้น epithelium และลึกถึงชั้น stroma

สรุป: เป็น แผลหลุมกระจกตาลึก ซึ่งมีความเสี่ยงทะลุได้ถ้าไม่รักษาอย่างเหมาะสม

แผลกระจกตามีหลายระดับ ตั้งแต่แค่ถลอกตื้น ๆ ไปจนถึงลึกและทะลุ แต่ละระดับต้องใช้แผนการรักษาต่างกัน

บางเคสใช้ยาหยอดอย่างเดียว บางเคสอาจต้องผ่าตัดรักษา

อาการที่เจ้าของควรรีบพามาพบสัตวแพทย์

• หรี่ตา / หลับตาข้างเดียว

• ตาแดง

• น้ำตาไหลมาก

• ตาขุ่น ฟ้า หรือขาว

• มีขี้ตาเยอะผิดปกติ

“แผลตา” รอไม่ได้ เพราะสามารถลุกลามเร็วมาก โดยเฉพาะในแมว หากน้องมีอาการผิดปกติ รีบพามาตรวจตาโดยละเอียด จะช่วยลดความเสี่ยงสูญเสียการมองเห็นได้อย่างมาก

เรียบเรียงและวินิจฉัย: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

หลายคนอาจคิดว่า “ทำหมันตัวผู้” คือการผ่าตัดเล็กธรรมดา

แต่ในบางเคส อัณฑะไม่ได้อยู่ในถุงอัณฑะ

อัณฑะอาจค้างอยู่ใน

• ช่องท้อง

• ขาหนีบ

• หรืออยู่ในตำแหน่งผิดปกติอื่น

ดังนั้นก่อนผ่าตัด เราจึงแนะนำ อัลตราซาวน์เพื่อหาตำแหน่งอัณฑะ

ช่วยให้

วางแผนผ่าตัดแม่นยำ

ลดเวลาในการผ่าตัด

ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ

เพิ่มความปลอดภัยให้คนไข้

เคสนี้ทำ Castration + Abdominal Cryptorchidectomy ผ่าตัดทำหมันร่วมกับผ่าตัดนำอัณฑะที่ค้างในช่องท้องออก

ภาวะอัณฑะค้าง ไม่ควรปล่อยไว้เพราะมีความเสี่ยงต่อ

การเกิดเนื้องอกในอัณฑะ

การบิดขั้วอัณฑะ (testicular torsion)

ปัญหาฮอร์โมนผิดปกติ

หากสงสัยว่าน้องมีอัณฑะลงไม่ครบ สามารถพาเข้ามาตรวจประเมินได้

ผ่าตัด: สพ.ญ.ณัฐฐ์ธวรรณ โสภิพันธ์ (หมอพลอย)

อัลตราซาวน์/เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)

เคสอุบัติเหตุฉุกเฉิน กระดูกต้นขาซ้ายหักแบบเปิด (open fracture) กระดูกเคลื่อนรุนแรง ร่วมกับการบาดเจ็บของเนื้อเยื่ออ่อนอย่างมาก

ผลเอกซเรย์พบ Complete, markedly displaced open fracture of the left femur with extensive soft tissue trauma

ภาวะกระดูกหักแบบเปิดจำเป็นต้องผ่าตัดโดยเร็วเพื่อ

• ลดความเสี่ยงติดเชื้อ

• กำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหาย

• จัดแนวกระดูกให้ถูกต้อง

• ฟื้นฟูการใช้งานของขาให้มากที่สุด

การรักษา

Locking Plate Fixation ร่วมกับ Regional Flank Fold Flap Reconstruction

เทคนิค flap ถูกนำมาใช้เพื่อปิดแผลขนาดใหญ่ เพิ่มเลือดมาเลี้ยงบริเวณแผล และช่วยให้แผลสมานได้ดีขึ้น การผ่าตัดผ่านไปด้วยดี ขณะนี้น้องอยู่ในช่วงพักฟื้นและเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิด

กระดูกหักแบบเปิด คือเคสที่ “เวลา” สำคัญมาก หากสัตว์เลี้ยงประสบอุบัติเหตุ ควรรีบพามาพบสัตวแพทย์ทันที

ผ่าตัด: สพ.ญ.ณัฐฐ์ธวรรณ โสภิพันธ์ (หมอพลอย)

เรียบเรียง: น.สพ.นรภัทร โสภิพันธ์ (หมอพีท)